Dzieci operowane daleko od domu częściej mają powikłania

Prawie co ósme dziecko poddane częstemu zabiegowi chirurgicznemu mieszkało ponad 97 kilometrów od szpitala, w którym było leczone. Jak wynika z amerykańskiego badania, takie dzieci częściej miały powikłania, dłużej zostawały w szpitalu, a ich leczenie wiązało się z wyższymi kosztami.

Co sprawdzili badacze

Autorzy pracy, opublikowanej w czasopiśmie „Journal of the American College of Surgeons”, przeanalizowali dane szpitalne z 12 stanów USA z lat 2018–2021. Objęli nimi 71 451 dzieci, które przeszły jeden z pięciu zabiegów: usunięcie wyrostka robaczkowego, usunięcie pęcherzyka żółciowego, operację zwężenia odźwiernika, naprawę przepukliny pachwinowej albo założenie sondy do karmienia. Spośród nich 8594 dzieci (12 proc.) mieszkało dalej niż 97 km od szpitala.

Jak wypadły dzieci z dalszych okolic

Porównano je z dziećmi mieszkającymi bliżej niż 48 km od placówki. Te z najdalszej grupy miały:

• o 21 proc. wyższe skorygowane szanse na powikłania,
• pobyt w szpitalu dłuższy o około 13 proc.,
• rachunki za leczenie wyższe o około 9 proc.

Dzieci z dystansu od 48 do 97 km zostawały w szpitalu i generowały koszty o około 4 proc. większe niż te z najbliższej grupy. Dzieci mieszkające najdalej były też młodsze (mediana wieku 3 lata wobec 10), częściej pochodziły ze wsi (47 proc. wobec 5 proc.) i częściej trafiały do szpitala w drodze przekazania z innej placówki (39 proc. wobec 13 proc.).

Dlaczego to nie takie proste

Autorzy podkreślają, że nie oznacza to, iż sama podróż pogarsza wyniki leczenia. Gdy uwzględniono różnice między stanami, związek odległości z powikłaniami przestał być istotny statystycznie. Dane nie uwzględniały też ciężkości choroby ani złożoności zabiegu, a dalej mogły jeździć właśnie dzieci z trudniejszymi przypadkami, które potrzebowały wyspecjalizowanej opieki. Odległość oszacowano na podstawie kodów pocztowych, więc nie musi odpowiadać faktycznemu czasowi i trasie dojazdu.

Reagan Collins, pierwsza autorka badania, zwróciła uwagę, że obciążenie podróżą to nie tylko kilometry: „Ciężar podróżowania po opiekę zależy częściowo od zasobów dostępnych w stanie, w którym mieszka rodzina, i obejmuje także czas wolny od pracy, opiekę nad innymi dziećmi oraz dodatkowe koszty”.

Badacze proponują m.in. wzmocnienie współpracy szpitali lokalnych z regionalnymi, jaśniejsze zasady kierowania dzieci do ośrodków specjalistycznych oraz pomoc w dojeździe, noclegu lub teleporady, gdy podróż jest nieunikniona.

Co to oznacza w Polsce

Badanie dotyczy systemu amerykańskiego, w którym odległości i organizacja opieki są inne niż u nas, więc wyników nie można prosto przenosić na Polskę. Podobny dylemat jest jednak znany także tutaj: leczenie dzieci, zwłaszcza w chirurgii dziecięcej, skupia się w większych ośrodkach i klinikach, a rodziny z mniejszych miejscowości muszą czasem jechać do innego miasta lub województwa.

W praktyce warto pamiętać, że dla rodziny wyjazd na operację to nie tylko dojazd, ale też organizacja opieki nad rodzeństwem, urlop lub zwolnienie z pracy i koszty noclegu. Przy planowych zabiegach dobrze jest dopytać lekarza prowadzącego, czy dany zabieg wymaga ośrodka specjalistycznego, czy można go bezpiecznie wykonać bliżej domu. Autorzy zapowiadają kolejne badania, które dokładniej uwzględnią czas dojazdu i złożoność przypadków pacjentów.

Źródło: Medical Xpress – „Children who travel further for common surgery have more complications and longer hospital stays”